Herkes ve Hiç Kimse İçin

Herkes ve Hiç Kimse İçin

 


Böyle Buyurdu Zerdüşt'ü  "herkes için ve hiç kimse için bir kitap" olarak tanımlıyor Fredich Nietzsche. Ben bu tanımı sanat için daha uygun buluyorum. Bence sanat ne toplum için ne de sanat için. Sanat herkes ve hiç kimse için. Bazen herkesin ulaşabileceği kadar sıradan ve kolay. Çoğu zaman hiç kimsenin ulaşamayacağı kadar derin ve ulvi. Ortası yok. Belki anlam bakımından olabilir. Yani bir kitap ya da bir sanat eseri anlaşılır olmak için yazılabilir ya da tam tersi anlamak için belirli bir ihtisas düzeyi gerektiren bir zorlukta da yazılabilir. İşte bu bakımdan ortası olabilir. Biraz daha açacak olursak; Yazılan şey hem anlaşılmak hem anlaşılmamak amacı taşıyabilir. Bunun yanında; anlayanı şüpheye düşürme, anlayamayanın zaten anlamaması gerektiğini vurgulama veya anladığı kadarı ile yetinmeyip fazlası için emek sarf etmeye teşvik etme gibi temel karakteristik işlevleri olabilir.  Bence İsmet Özel'i bazı çevrelerin anlamsız bulması, anlayamaması bu orta yolu göstermesi bakımından güzel bir örnek. "Şair/Yazar bunu dedi," "bunu demek istemiş olabilir,"  "anlamadım, burada ne dedi" gibi sorular bu üç durum için sorulabilir. Bir yazı, sanat eseri bu örnekleri çoğaltılabilecek bu tür soruları sorduruyor ise amacına ulaşmıştır. Dikkat ederseniz buradaki üç durum kesin çizgilerle kayıtlamadım. Çünkü sanata yapılan her müspet veya menfi yorum bu üç temel yargı ile sınırlandırılamaz. Aksi takdirde sanatın yorumlanmasından söz edilemez.

Hülasa edecek olursak; sanat, hitap kitlesi bakımından herkes ve hiç kimse içindir. Sanatın toplum için olması "herkes"i ifade etse de sanatın sanat için olması "hiç kimse"yi tam olarak karşılamaz. Çünkü sanat için yapılan sanat; seçkin, entelektüel bir zümreye hitap edebilir. Bu bakımdan sanat, hem sanat için hem de toplum içindir demek yanlış olmaz ama eksik kalır.

Hedef kitlenin anlaması bakımından ise bir eser hem anlaşılmak hem anlaşılmamak ve yahut her ikisi için de yazılabilir. En uygun ve edebi bakımdan güçlü olanı her ikisi için de yazılandır. 

Edebiyatçılar tarafından yapılmış, gruplaşmalara ve farklı edebi anlayışlara zemin olmuş bu tartışmaya kendi bakış açımla yaklaşmaya çalıştım. Konu ile ilgili düşünceleriniz ve eleştirileriniz benim için son derece önemli. Okuduğunuz için şimdiden teşekkür ederim.

Yazan: İbrahim Kavas

Yorumlar

Hayata Dair